Deri, Tekstil ve Seramik Sektörlerinde İhtisaslaşma Koordinasyon Merkezi

İhtisaslaşma Sürecindeki Temel Hedefler


İhtisaslaşma sürecindeki temel hedeflerin belirlenme sürecinde öncelikle her ihtisaslaşma birimi sanayide yer alan şirketlerle ikili görüşmeler gerçekleştirdi. Bu görüşmelerin ardından üniversitemiz koordinasyon biriminde görevlendirilen bir kişi her birimle ikili toplantılar yaparak uzmanlaşma şemalarını hazırladı (Bakınız: Şekil 1). Bu şemaların oluşmasında işletmelerin girdi, üretim süreci ve çıktıları gibi üç ana unsur dikkate alındı.
Şekil 1’den sonra anlatılan başlıklar uzmanlaşma şemasının açıklanması amacıyla hazırlanmıştır. Hazırlanma sürecinde sektörün ve aynı zamanda bölgenin ilgili sorunları da göz önüne alınmıştır.


Şekil 1, üniversitemizin Deri, Tekstil ve Seramik alanlarında ihtisaslaşmasına yönelik “İhtisaslaşma Şeması” nı göstermektedir. EK 1’de sunulan Bütçe Tablosu ve Faaliyet Planları bu büyük şemanın detaylandırılarak ve bütünleştirilerek yapılan bir sunumunu içermektedir. Ek1’deki bütçe tablosunda da görüldüğü gibi uzmanlaşma 7 temel program amacı etrafında toplanmıştır. Bunlar;

  • 1- Teknoloji Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Gerçekleştirilmesi
  • 2- Mesleki Niteliğin Geliştirilmesine Yönelik Eğitimlerin Verilmesi
  • 3- Sürdürülebilir Ekolojik Bir Yaklaşımın Geliştirilmesi
  • 4- Yüksek Katma Değerli Ürün ve Üretim Faaliyetlerinin Gerçekleştirilmesi
  • 5- Kırsal Kalkınma Odaklı Faaliyetlerin Gerçekleştirilmesi
  • 6- Rekabet Edilebilirliğin Arttırılması
  • 7- Sektörde Kalite ve Standardizasyonun Sağlanması

Yukarıda belirtilen program amaçlarına yönelik program hedefleri, alt hedefler ve faaliyet planı Ek 1’de sunulmuştur.

Bu bilgiler ışığında Şekil 1’deki genel şema üzerinden bir değerlendirme yapılacak olursa 3 temel süreçten bahsedilebilir. Bunlar; üniversite- sanayi iş birlikleri ve altyapı çalışmaları, bölgesel rekabet gücünü arttırma ve sektörel ihtiyaçların belirlenmesi ve son olarak ihtisaslaşma programının çıktıları olarak ifade edilebilir. Bu aşamalara ilişkin genel bir resmin ortaya konması açısından aşamalar ayrı alt başlıklar altında detaylandırılmıştır.

Aşama 1: Üniversite – Sanayi İş birlikleri ve Altyapı Çalışmaları

Üniversitemizin deri, tekstil ve seramik alanlarındaki ihtisaslaşma sürecinde önceden de bahsedildiği üzere üniversite- sanayi iş birliğinin sağlanabilmesi çok önemlidir. Bu önemin en temel nedeni üniversite ve sanayinin birbirini tamamlayıcı özelliğinden ileri gelmektedir. Üniversite gerekli bilgi birikimi sağlayan kurumlar olurken sanayi ise bilginin pratiğe dönüştüğü bir alandır. Bu yüzden; üniversitemiz bu iş birliğinin sağlanmasına yönelik çalışmalarına ilgili sektörlerdeki şirketlerle yapılan protokollerle sağlamaktadır. Özellikle Uşak Üniversitesi’nin ihtisaslaşmaya layık görülen üniversitelerden biri olarak ülkemizde yer alması bölgesel bazda üniversitemize gelen iş birliği taleplerinde de önemli bir artış sağlamıştır. Bu bağlamda, birçok seminer, etkinlik ve konferanslar düzenlenerek bu iş birlikleri pekiştirilmiştir.

Üniversite- sanayi iş birliği bünyesinde ihtisaslaşılan sektörlere yönelik üniversitemizin de çalışmalarına hız verebilmesi, üretebilmesi ve yaygınlaştırabilmesi için ihtisaslaşma programı kapsamında verilecek bütçeler büyük bir önem arz etmektedir. Özellikle EK 1’de gerekçelendirilmiş bütçe planı Uşak Üniversitesi’nin bu süreçteki ciddiyetini ve heyecanını göstermektedir.

Şekil 1’de belirtilen yeşil kısımlar, kurulması gereken birimler ve alt yapıları ifade ederken diğer kısımlar mevcut kaynaklarımızı göstermektedir. Ancak, mevcut kaynaklarımızda da gelişmeler ve ilerlemeler yapılabilmesi ihtisaslaşma programı kapsamında verilen bütçelerin yanı sıra uzman alımları, öğretim üyeleri kadroları, öğrencilerin burslu öğrenim görülebilmesi ve çalıştırılabilmesi, akademisyenlerin yaptığı projeler kapsamında teşvikler alması gibi verilecek bütçe dışında da faaliyetlerin değerlendirilmesi büyük bir önem arz etmektedir.

Mevcut kaynakların zenginleştirilmesi ve üniversite- sanayi girişimlerinin sağlanmasına paralel olarak aşama 2’de “Bölgesel Rekabet Gücünü Arttırma ve Sektörel İhtiyaçların Belirlenmesi’ ne” yönelik belirtilen süreçlerinin birimsel bazda değerlendirilmesi yapılacaktır.

Aşama 2: Bölgesel Rekabet Gücünü Arttırma ve Sektörel İhtiyaçların Belirlenmesi.

Bu kısımda sırasıyla deri, tekstil ve seramik sektörlerine ilişkin Şekil 1- Aşama 2’deki boyutların genişletilmesi suretiyle bu bölüm tamamlanacaktır.

Deri Sektörü İhtisaslaşma Süreci

Bu kısımda sırasıyla “Nitelikli Eleman Eğitimi”, “Genişleme Odaklı Çeşitlendirilmiş Deri Üretimi” ve “Markalaşan Deri Sanayinin Oluşması” başlıkları irdelenecektir.

  • a) Nitelikli Eleman Eğitimi: Bu boyutun neden süreçlere dahil edildiğine ilişkin açıklamalar aşağıda maddeler halinde yapılmaktadır.
    • 1. Bölgede verimlilik ve insan kaynaklarında işçi-işveren ilişkilerinde yaşanan sıkıntıların sürmesi sektörün eğitim kurumlarına yönelik ilginin ve öğrenci sayısının azalması, sanayide nitelikli ve niteliksiz işgücü açığının artması,
    • 2. Verimlilik ve insan kaynaklarında deri ve deri ürünleri sanayinde eğitim kurumları ile müfredat uyumsuzluğu, pratik eğitimin zayıf kalması ve sınırlı altyapı olanakları
    • 3. Bölgedeki İşletmelerde ham deri kalitesinin düşük olması, üretim ve kesimin yeterince bilinçli yapılmaması, deri işleme tekniklerinin yeterli olmayışı, kaliteli kimyasal madde kullanılmaması, deri makineleri parkının modernize edilmemiş olması ve fabrika örgütlenme biçimlerinin standartlara uygun olmayışı.
    • 4. Bölgedeki işletmelerde ileri teknolojilerin kullanılmaması, girişimcilik gücünün yeterli olmaması, üretim ve istihdamın yeterli olmayışı, konjonktürel değişimlere uyum sağlanamayışı, maliyetlerde tasarruf yapılmaması; özelikle kriz dönemlerinde ekonomik ve sosyal problemlerin artması ve tüm bu süreçlerin yönetiminde nitelikli yönetici ihtiyacı.
    Yukarıdaki ihtiyaçlar doğrultusunda halihazırda sektör çalışanlarına ve sektörde çalışmaya aday olabilecek kişilere, özellikle bayanların istihdama dahil edilmesiyle ilgili ülke genelinde yürütülen çalışmalara katkı sağlamak için bayan ağırlıklı olmasına gösterilerek katılımcıların belirleneceği eğitimlerle niteliğin artırılması sağlanacaktır. Yöneticilere pazarlama, etkin yönetim ve markalaşma eğitimleri verilerek marka ve pazar sorunlarının önüne geçilmeye çalışılacaktır.
  • b) Genişleme Odaklı Çeşitlendirilmiş Deri Üretimi: Bu boyutun neden süreçlere dahil edildiğine ilişkin açıklamalar aşağıda maddeler halinde yapılmaktadır.
    • 1. Bölgede hızlı ekonomik, siyasal ve teknolojik gelişmelere paralel olarak rekabet artmış olup, değişen istek ve ihtiyaçlar doğrultusunda ürün çeşitlendirme politikalarına ihtiyaç olduğu saptanması.
    • 2. İşletmelerin Yüksek üretim maliyetleri ve üretimde rekabet gücünün azalması, Hammaddede dışa bağımlılık ve yüksek hammadde fiyatları, Yeni yatırım teşvikleri ve deri sektörü için yararlanma kısıtları, Yüksek çevre önlem maliyetleri ve sınırlı destekler, İthalat ve iç piyasadaki uygulamaların yarattığı haksız rekabet, Mevcut fiziki ve doğal kümelenmelerin yeterince desteklenmemesi, Özel fatura kapsamında gerçekleştirilen ihracatın, resmi ihracat rakamlarına dahil edilmeyişi,
    • 3. Bölgede yer alan deri işletmelerinin, ulusal düzeyde rekabet edebilirliğini sağlayabilmek için müşterilerin değişen ihtiyaç ve istekleri doğrultusunda genişleme odaklı çeşitlendirilmiş ürün üretimine yönelik ihtiyaçların tespit edilmemesi ve eksikliklerin giderilmeyişi.
    • 4. Bölgede İnovasyon çalışmalarıyla gelişmelerin takip edilmemesi ve inovatif ürünleri üretecek alt yapıya sahip olunmadığı için bu ürünlerin piyasaya çıkarılamaması.
    Üniversitemiz bünyesinde kurulacak Tasarım Merkezi sayesinde inovatif deri ürünleri tasarımına yön verecek çalışmalar yapılarak elde edilecek prototip ürünlerle sektörün ürün çeşitliliğini artırmak hedeflenmektedir.
  • c) Markalaşan Deri Sanayinin Oluşması (Markalaşma İhtiyacı): Bu boyutun neden süreçlere dahil edildiğine ilişkin açıklamalar aşağıda maddeler halinde yapılmaktadır.
    • 1. İşletmelerin marka için gerekli alt yapıyı henüz oluşturamamış olmaları
    • 2. İşletmelerin marka ile ilgilenen birim veya personele sahip olmamaları, markalaşma konusunda gerekli bilgiye sahip olunmayışı, marka değeri kavramına yeterince önem verilmeyişi, markalaşmak için yeterli finansman kaynağının ayırılmaması, kurumsallaşma sürecine girilemeyişi, işletmenin markayı kaliteli olmak şeklinde algılaması, eğitime gerekli önemin verilmeyişi, üretim sürecine aşırı odaklanılması işletmelerin marka yaratma sürecinde geri kalma nedenlerindendir.
    • 3. Piyasadaki aşırı rekabet ortamı, marka tescili sırasında yaşanan bürokratik işlemler, sektörde yer etmiş markalı ürünlerin çokluğu ve maliyetler işletmelerin marka yaratmada karşılaştıkları zorlukların nedenleri arasındadır.
    • Çeşitlendirilmiş yeni ürün yelpazesinin pazarlanmasında yerelden çok ulusal bazda çalışmaların yapılması hususunda üniversitemizde kurulacak pazarlama biriminden firmalara destek sağlanacaktır.
Tekstil Sektörü İhtisaslaşma Süreci

Türkiye'de tekstil, deri ve seramik sektörlerinin önemli merkezlerinden olan Uşak şehrinde sanayinin dörtte üçünü tekstil firmaları oluşturmaktadır. Tekstil firmalarının büyük çoğunluğunu geri dönüşüm ve tekstil atıklarından iplik üretimi faaliyeti gerçekleştiren firmalar oluşturmaktadır. Sektörün geneline bakıldığında katma değerli ürün üretimi, marka değeri oluşturma, kurumsallık ve tanınırlık gibi sorunlarla karşılaşılmaktadır. Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşması Programı kapsamında sektör sorunlarının çözümünde aşağıdaki adımların izlenmesi planlanmaktadır.

İş Gücü Niteliğinin Geliştirilmesi için Mesleki Eğitim:

Geri dönüşüm odaklı iplik üretimi gerçekleştirilen Uşak şehrinde katma değeri yüksek ürün üretilememesi büyük oranda sektörün gerekli alt yapı ve nitelikli iş gücüne sahip olmamasından kaynaklanmaktadır. Sanayicilerle yapılan toplantılarda, mevcut üretim yapılarını farklılaştırıp teknik iplik üretimi, kumaş üretimi ve hazır giyim üretimine geçmeye istekli oldukları görülmüş, bu konudaki en büyük eksikliklerinin bölgeden sağlayacakları nitelikli işgücü olduğunu belirtmişlerdir. Yapılacak protokollerle yatırımını yapacakları proseslerde çalıştırılmaya yönelik iş gücü eğitimi verilmesi durumunda iş garantisi sağlayacaklarını ve eğitim programları için katkıda bulunacaklarını ifade etmişlerdir. Bu şekilde konvansiyonel iplik üretiminin dışına çıkarak bölgeye katma değer sağlayacak farklılaştırılmış tekstil ürünlerinin üretilmesine ön ayak olunacaktır. Bölgesel Misyon Odaklı Farklılaşma ve İhtisaslaşma programı kapsamında Uşak Üniversitesi bünyesinde var olan ve geliştirilecek pilot üretim tesisleri ile sektörün ihtiyaç duyduğu alanlarda iş başı eğitimleri verilmesi planlanmaktadır. Ayrıca sektördeki firmaların kurumsal bir yapı kazanmasına katkı sağlamak amacıyla iş yönetimi, organizasyon, süreç planlaması gibi kurumsal yapılanmaya yönelik eğitimler verilmesi hedeflenmektedir. Sektörün ihtiyaç duyduğu nitelikli iş gücünün sağlanması konusunda bölgedeki ilgili kurumlarla iş birliği halinde halihazırda çalışan ve çalışmayan potansiyel iş gücüne mesleki eğitimler verilecektir. Bu konuda üniversitedeki bilgi birikiminin sektördeki pratiğe aktarılması sağlanacaktır.

Modern Teknik Üretime Geçiş:

Uşak tekstil sektöründe tespit edilen eksikliklerden biri tekstil firmalarındaki iplik üretimi sırasında eski sistem makinaların kullanılmasıdır. Bu makineler ile katma değerli ve yüksek kalitede ürün üretimi gerçekleştirilememektedir. Son yıllarda teknolojinin gelişmesi ile artan global rekabette tekstil sektöründe firmaların varlığını devam ettirebilmesi için katma değeri yüksek ürünlere yönelmesi gerekmektedir. Bunun için de sektördeki firmaların Ar-Ge çalışmalarına önem vermesi ve kaynak ayırması gerekmektedir. Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşması Programı kapsamında modern teknik üretime geçiş yapılarak iplik kalitesinin iyileştirilmesi ve program kapsamındaki proje önerileri ile birlikte ipliklere katma değer kazandıracak fonksiyonel özellikler (yanmazlık, antimikrobiyallik, su geçirmezlik vs.) kazandırılarak yüksek katma değerli ürünlerin üretilmesi planlanmaktadır. Ayrıca Uşak Üniversitesini program dahilinde ortaya koyacağı bilimsel ve uygulamaya yönelik çalışmalarla üretimi gerçekleştirilen ipliklerden teknik kumaş üretimi, tasarımla değer kazanmış hazır giyim üretimi sağlanması konusunda sektöre yol gösterme misyonu üstlenilmiştir. Program kapsamında üniversite bünyesinde oluşturulacak Teknoloji Geliştirme ve Tasarım Merkezi ile sektörde üretilen tekstil ürünlerinin kalite parametreleri test edilerek uluslararası şartlarda raporlanacak, pilot tesislerde üretilen teknik ürünler sektöre tanıtılıp üretimine geçilme şartları incelenecek, ürünler sertifikalanarak değer kazanacaktır. Uşak tekstil sektörü Türkiye'deki tekstil atıklarının %85’ini tek başına geri dönüştürmesine rağmen ürettiği geri dönüşüm ürünlerini çok düşük kar marjları satmaktadır. Bu noktada yapılan için ekolojik olarak ve ülke ekonomisi açısından sahip olduğu önem dikkate alınarak bu ürünlerin hak ettiği ticari değeri kazanması için program kapsamında çalışmalar planlanmaktadır. Program kapsamında üretilen geri dönüşüm ürünleri Uşak Üniversitesi Teknoloji Geliştirme ve Tasarım Merkezi’nin Geri Dönüşüm Birimi’nde fiziksel ve kimyasal testlerle incelenecek kalite parametreleri ve içerdiği geri dönüşüm hammadde oranı belirlenerek geri dönüşüm sertifikası verilecektir. Böylelikle global pazarda ekolojik odaklı ürünler uluslararası sertifika ile pazar payını artıracaktır. Hali hazırdaki ürünlerin sertifikalanarak pazar değeri kazanması, sektörün ürettiği ürünlerin ileri proses aşamalarına geçilerek kumaş ve giysi formuna geçilmesinin sağlanması sayesinde Uşak şehrinin tekstil sektöründeki önemli açıklarından biri olan katma değer sorunu giderilmeye çalışılacaktır.

Farklılaştırılmış/Uzmanlaşmış Tekstil Sanayi

Uşak şehrinde tekstil sektöründe karşılaşılan diğer sorunlar ise marka değeri oluşturma, farklılaşma ve tanınırlıktır. Marka, pazar açısından hem üretici hem de tüketici için önemli bir yere sahiptir. Program kapsamında önerilen projeler ile elde edilen katma değer kazandırılmış ve kalitesi yükseltilmiş ürünler ile markalaşma yönünde adımlar atılması planlanmaktadır. Böylelikle markalaşmış ürün yüksek pazar payı, yüksek satış oranları ve kara sahip olacaktır. Aynı zamanda marka ürüne katma değer katmasını sağlayacak ve eş değer bir ürün daha fazla değere daha karlı bir şekilde satılabilecektir. Markalaşma ile birlikte sektördeki şirketlere pazarlık gücü, prestij, istikrarlı satış, krizlere dayanıklılık ve nitelikli elemana sahip olma gibi üstünlükler sağlayacaktır.

Uşak sanayisi ele alındığında büyük çoğunluğunun son ürün olarak iplik ve battaniye üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu açıdan bakıldığında Uşak tekstil sanayisinde ürün çeşitliliğinin oldukça az olduğu tespit edilmiştir. Bölgesel Misyon Odaklı Farklılaşma ve İhtisaslaşma Programı kapsamında ürün çeşitliliğinin arttırılması planlanmaktadır. Bu hususta da program kapsamında üniversitede kurulması öngörülen pilot üretim tesisleri ile farklı ürünler denenerek sanayiye önerilecektir. Üniversite ve sanayi arasındaki iş birlikleri ile Uşak’taki tekstil sektöründe ürün çeşitliliğinin geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Program ile sektörün ihtiyacı olan yönetim organizasyonu, marka yönetimi, kurumsal işleyiş gibi konularda üniversitenin akademik birikimiyle yapılacak danışmanlık, eğitim ve uygulama faaliyetleri ile sektörün uzmanlaşmasına katkı sağlanması planlanmaktadır.

Sanayi ve üniversite bilgi alışverişi ve iş birliklerinin güçlendirilmesi, markalaşma ve katma değeri yüksek ürünlerin üretilmesi ile Uşak şehrinin tekstil sektörünün pazar payını ve rekabet gücünü arttıracaktır. Aynı zamanda Uşak şehrinin var olan potansiyelinin harekete geçirilerek Türkiye’de ve dünyada tanınır bir tekstil şehri olarak öne çıkması hedeflenmektedir.

Seramik Sektörü İhtisaslaşma Süreci

Bu kısımda sırasıyla “Tasarım ve Seramik Eğitimi (İnovasyon)”, “Yenilikçi Odaklı Tasarım Üretimi” ve “Geri Dönüşüm Odaklı Yenilikçi Sanayinin Oluşumu” başlıkları irdelenecektir.

Tasarım ve Seramik Eğitimi (İnovasyon)

Günümüzde her alanda yaşanan bilimsel, teknolojik ve ekonomik gelişmeler, bütün sektörleri etkilemekte bu durum doğal olarak seramik sektörünü de yakından ilgilendirmektedir. Ülkemizin katma değeri en yüksek sektörlerin başlarında gelen seramik sektörü, ülke ekonomisi ve istihdam açısından önemli bir yere sahiptir. Seramik sektöründe sürekli artan rekabet koşullarında ülkemiz seramik sektörünün düzenli olarak büyüme gerçekleştirebilmesi için markalaşma, yeni ürün geliştirme ve tasarım odaklı üretim ve yüksek ürün kalitesi konularında atılım yaparak hızlı bir gelişim göstermesi gerekmektedir. Uşak Üniversitesinde üniversite-sanayi iş birliği çerçevesinde gerçekleştirilen panellerde ve yapılan incelemelerde kaplama sektörünün zayıf yönlerinden birisinin teknolojik yetersizlikler ve kalifiye eleman eksikliği nedenleriyle özgün ürün yüzey tasarımları oluşturamadıkları ve bu konuda ülke içerisinde yer ve duvar karosu tasarım merkezlerinin bulunmaması nedeniyle dışa bağımlı oldukları tespit edilmiştir. Öncelikle iş gücü niteliği, tasarım ve seramik eğitiminin gelişimiyle orantılıdır. Bu nedenle, şehrimizde bulunan fabrikalarla iş birliği içerisinde inovasyon konusunda çalışmalar yapılarak yenilikçiliğin ve sürekliliğinin sağlanması gerçekleşmesi hedeflenmektedir. Bunun yanı sıra kalifiye eleman ihtiyacını karşılamak için sektörün ihtiyaç duyduğu mesleki ve tasarım eğitimleri yine sektör iş birliği ile bireylere sunulacak ve bu eğitimler içerisinde gelişen teknolojinin ihtiyaç duyacağı nitelikte donanımlara sahip bireyler yetiştirilecektir. Ülkemizde tasarım alanında yurtdışına bağlılık söz konusu olduğu için verilen tasarım eğitimiyle ülkenin dışa bağımlılığı azalacak, verimliliği artacak ve rekabet üstünlüğü sağlanacaktır.

Tasarım ve Seramik Eğitimlerinde şu basamaklar uygulanacaktır:

  • 1. Seramik Sektörüne Yönelik İşgücü Program Eğitimleri
    • 1.1.Seramik Üretim Programı Eğitimleri
    • 1.2.Seramik Malzeme Karakterizasyon Yöntemleri Eğitimleri
  • 2. Seramik Sektörüne Hizmete Yönelik Nitelikli Tasarımcı Yetiştirme Programı Eğitimleri
    • 2.1.Seramik Kaplama Malzemeleri Sektörüne Yönelik Nitelikli Tasarımcı Yetiştirme Programı Eğitimleri
    • 2.2.Endüstriyel Ürün Tasarımı Eğitimleri

Yenilikçi Odaklı Tasarım Üretimi

Dünyada artan rekabet koşullarında Türkiye seramik sektörünün pazar payını arttırabilmesi için markalaşma, yeni ürün geliştirme ve tasarım odaklı üretim ve yüksek ürün kalitesi konularında atılım yaparak hızlı bir gelişim göstermesi gerekmektedir. T.C Kalkınma Bakanlığı 10. Kalkınma Planı Seramik Çalışma grubu raporu sonuçlarında da belirtildiği gibi marka olmanın olmazsa olmazı tasarımdır. Uşak Üniversitesi bünyesinde tasarım ve güzel sanatlar alanında yeterli bilgi, birikim ve tecrübeye sahip akademisyenler ve araştırmacılar bulunmaktadır. Üniversitemizin kadrosu ve bölgemizde bulunan firmaların destekleri ile yenilikçi odaklı Tasarım üretimi hedeflenmektedir. Uşak Üniversitesinde Tasarım merkezi oluşturularak kurumumuzun araştırma-geliştirme, inovasyon ve eğitim kapasitesi arttırılacak ve böylece Uşak Üniversitesi Tasarım Merkezinde Türkiye seramik kaplama sektörünün ihtiyaç duyduğu yüksek standartlarda model prototip tasarımı ve üretimi ile yer ve duvar karosunda özgün yüzey tasarımları geliştirilebilecek seviyeye ulaşacaktır. Ayrıca Bölgesel Misyon Odaklı Farklılaşma ve İhtisaslaşma Programı kapsamında disiplinler arası bilimsel etkinliklerin arttırılması, özgün ve yenilikçi ürün tasarımlarının oluşturulup patentlenmesi amaçlanmaktadır. Yüksek katma değerli ürün geliştirme, ileri teknoloji seramiklerinin ve kompozitlerinin araştırılması ve geliştirilmesi, Uşak ili seramik kaplama sektörü ile ortak projelerle ürün çeşitliliğinin arttırılması ve üretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi hedefimizdir.

Geri Dönüşüm Odaklı Yenilikçi Sanayinin Oluşumu

Günümüzde sanayi faaliyetleri ve insanların tüketimi alışkanlıklarının neticesinde ortaya çıkan atık malzeme miktarı hızla artmaktadır. Üretimleri esnasında veya kullanımları nihayetinde ömürlerini tamamlamış malzemelerden inorganik seramik malzeme atıklarının geri dönüştürülebilmesi çevreye verdikleri zarar ve doğal kaynakların azalması nedenleriyle büyük önem arz etmektedir. Mevcut durumda seramik atıklarının büyük bir kısmı geri dönüştürülememekte ve bu atıkların depolanması da ekonomik problemler ortaya çıkarmaktadır. Seramiklerin çeşitli üretim süreçlerine (proseslerine) bağlı olarak, seramik ürünler imal eden tesisler havaya, suya ve toprağa (atık olarak) salınan emisyonlara sebep olmaktadır. Ayrıca, bu tesislerden çevreye gürültü ve hoş olmayan kokular da yayılabilir. Hava kirliliğinin türü ve miktarı, atıklar ve atık sular farklı parametrelere tabidir. Bu parametreler, örneğin; kullanılan ham maddeler, yardımcı ajanlar, yakıtlar ve üretim yöntemleridir. Program kapsamında Uşak Üniversitesi-Sanayi iş birliği kapsamında aşağıda belirtilen alanlarda araştırmalar gerçekleştirilecektir.

  • 1. Havaya ve suya salınan emisyonların seramik ürünlerinin imalatından kaynaklanan emisyonların en aza indirilmesi.
  • 2. Seramik ürünlerin imalatından kaynaklanan proses kayıpları, farklı tiplerdeki çamur atıklar, kırılmış karolar, katı artıklar (toz, kül) ve ambalaj atıklarının tekrar üretime katılması ve geri dönüşümünün sağlanması.
  • 3. Seramik ürünlerinin imalatından kaynaklanan CO2 emisyonlarının en aza indirilmesi ve kullanılan enerji kaynaklarından en üst düzeyde faydalanılmasıyla çevreye verilen salınımın en aza indirgenmesinin sağlanması.

Aşama 3: İhtisaslaşma Programının Çıktıları

İhtisaslaşma programının çıktıları her birim tarafından değerlendirilmekte ve neticesinde ortak çıktı hedeflerine ulaşılabilmektedir. Bölgesel Misyon Odaklı Farklılaşma ve İhtisaslaşma programı kapsamında elde edilmesi ön görülen program çıktıları şu şekildedir:

  • Rekabetçiliğin ve ihracatın artması
  • İstihdam yaratılması
  • Markalaşma ve bölgesel gelir artışı
  • İşletmelerin kurumsallaşması
  • Ekoloji odaklı sürdürülebilirlik

Bu genel çıktıların sunumunun ardından her birimin ön gördüğü program çıktılarından bahsedilerek, bu çıktıların kavramsallaştırılması sağlanacaktır. Bu bağlamda, öncelikle deri ve sonrasında tekstil ve seramik alanlarının ön görüleri sunulacaktır.

Deri Alanı Program Çıktıları

Deri sektörüne yönelik ihtisaslaşma kapsamında aşağıdaki çıktıların elde edilmesi öncelikli olarak ön görülmektedir:

  • Nitelikli insan kaynaklarının yetiştirilmesi ve zanaatkârlığın korunması;
  • Markalaşma ve bölgesel gelir artışı;
  • İthalatta ürün standardı ve kalitesi denetimlerinin etkinleştirilmesi, yeni standartlar ve ithalatta insan ve tüketici sağlığına yönelik kontrollerin oluşturulması, ürün tanıtım bilgilerine zorunluluk getirilmesi, tüketicinin bilinçlendirilmesi yoluyla genişleme odaklı çeşitlendirilmiş deri üretimi yapılması.

Program kapsamında Uşak Üniversitesinde kurulması öngörülen pilot prototip üretim tesisleri ile farklı ürünler denenerek sanayiye sunulacaktır. Üniversite-sanayi iş birlikleri ile ürün çeşitliliği arttırılarak bölgesel rekabet ve ihracat gücünün arttırılması planlanmaktadır.

Bu doğrultuda deri sektöründe ihtisaslaşma yolunda atılması gereken adımlar aşağıda yer almaktadır.

Bölgede verimliliğin ve insan kaynaklarındaki sıkıntıların giderilmesi için Sanayide nitelikli iş gücünün artması yönünde çalışmalar yapılması planlanmaktadır. Mevcut mesleki eğitim kurumları ile çalışmalar yapılarak, öğrenci ve eğitmenler için yeniden cazibe getirecek olanaklar sunulmalı, akademisyenlerin geliştirme eğitimleri için, kamu ve yerel yönetimler ile sanayi iş birliği programlarının uygulanması düşünülmektedir. Bunun yanında özellikle deri tasarım ve kalıbı üzerine bölgesel yükseköğrenim olanaklarının genişletilmesi amaçlanmaktadır. Sektörde ve sanayide meslek standartlarının oluşturulması ile sanayinin ihtiyaçlara odaklı olarak meslek okulu ve yükseköğrenim kurumlarının müfredatları geliştirilmesi, sanayi desteği ile okulların altyapılarının güçlendirilmesi hedeflenmektedir. İleri teknolojilerin kullanılması sağlanarak nitelikli işgücünün konjonktürel değişimlere uyumlu hale getirilmesi amaçlanmaktadır.

Uşak Bölgesinde yapılan bu program kapsamında Genişleme odaklı çeşitlendirilmiş deri üretimi süreçlere dahil edilerek; bölgede eksikliği hissedilen, değişen istek ve ihtiyaçlar doğrultusunda, çeşitlendirilmiş ürün ortaya konulması için politikalar geliştirilmelidir. Yüksek üretim maliyetlerinin azaltılmaya çalışılması, yüksek KKDF uygulamasına bir çözüm önerisi getirilmesi, mevcut fiziki ve doğal kümelenmelerin yeterince desteklenmesi ve yeni yatırım teşviklerinin ele alınması gerekmektedir. OSB dışındaki mevcut doğal kümelenmelerin ıslahı OSB niteliğinde statüye kavuşturularak altyapı ile yatırım ve üretim aşamalarında desteklenmesi, doğal ve fiziki kümelenmeler içinde faaliyet gösteren firmaların işgücü kamu yüklerinin azaltılması, enerjinin verimli kullanılması için ekoloji odaklı çalışmalar yapılması, Aksesuar yan sanayinin geliştirilmesi, üretim, kalite, tasarım kapasitesinin arttırılması ile yenilikçi çalışmaların yapılabilmesi için gerekli altyapı çalışmalarının tamamlanması ve uygun ortamın sağlanması gerekmektedir.

Bölgesel Misyon Odaklı Farklılaşma ve İhtisaslaşma programı kapsamında yapılan çalışmalarda, deri sektörü ayağında ele alınması elzem olan konulardan biri ise; Markalaşan Deri Sanayinin ihtiyaçlarının giderilmesidir. İşletmelerin markalaşma ihtiyacı için gerekli alt yapılarının oluşturulması, bunun için de marka ile ilgilenen birim ve personellerin oluşturulması gerekmekte olup, var olan personellerin ise eğitimlerinin verilerek marka değeri kavramı bilincinin oluşturulması sağlanmalıdır. Turquality ve Marka Destek programına deri sektörünün katılımının arttırılması, bu programların uygulama süreçlerinin iyileştirilmesi, marka tescillerinin ve marka oluşturmada karşılaşılan maliyetlerin azaltılması için ise çalışmalar yapılması gereklilik arz etmektedir.

Tekstil Alanı Program Çıktıları

Program kapsamında Uşak Üniversitesinde kurulması öngörülen pilot üretim tesisleri ile farklı ürünler denenerek sanayiye sunulacaktır. Üniversite-sanayi iş birlikleri ile ürün çeşitliliği arttırılarak bölgesel rekabet ve ihracat gücünün arttırılması planlanmaktadır.

Uşak’ta tekstil sektörünün büyük bir potansiyele sahip olmasına rağmen gerekli alt yapı ve iş gücüne sahip olmamasından dolayı iplikten katma değeri yüksek son ürüne geçememektedir. Bölgesel Misyon Odaklı Farklılaşma ve İhtisaslaşma programı kapsamında verilecek olan eğitimler ile nitelikli eleman yetiştirilecek ve ipliklerin katma değerli son ürün haline gelebileceği yeni bir alan oluşturulması hedeflenmektedir. Söz konusu yeni alan ile istihdam yaratılması hedeflenmektedir.

Program kapsamında projeler ile üretilen katma değer kazandırılmış ürünlere marka değeri kazandırılması hedeflenmektedir. Ürünlere marka değeri kazandırılması ile tanınırlığın arttırılması ile daha yüksek pazar payı ve yüksek gelir elde edilerek bölgesel gelir artışının olacağı düşünülmektedir.

Büyük çoğunluğu aile işletmelerinden oluşan Uşak tekstil sektörüne üniversitemizin ilgili alanlarından uzman öğretim üyelerinin desteği ile yönetim ve organizasyon, idari yapılanma, iktisadi yönetim gibi alanlarda eğitim ve bilgilendirme yapılması planlanmaktadır. Kurumsallaşma yolunda firmalara danışmanlık sağlanarak üniversite desteği ile sürecin hızlanması hedeflenmektedir.

Uşak tekstil sektörü ana odak noktası olarak tekstil atıklarının geri dönüşümü üzerine yoğunlaşmıştır. Bu anlamda doğal bir geri dönüşüm kümelenmesine sahiptir. Program sayesinde bu kümelenmenin ticari değeri ve ekolojik algısı öne çıkartılacak, çevreye duyarlı üretim yöntemlerinin sürdürebilirliği sağlanmaya çalışılacaktır.

Seramik Alanı Program Çıktıları

Uşak Üniversitesi Seramik Araştırma ve Uygulama merkezinin bölgesel kalkınma odaklı misyon farklılaşması ve ihtisaslaşması programı kapsamında desteklenmesiyle merkezimize bağlı olarak Seramik Tasarım ve Prototip Üretim laboratuvarı, Mühendislik Seramikleri ve Kompozitleri Araştırma ve Karakterizasyon Laboratuvarları, Elektro seramikler, Aygıt Tasarım, Benzetim, Üretim & Karakterizasyon Laboratuvarı ve Seramik malzemeler Isıl İşlem Laboratuvarı kurulacaktır.

Seramik Tasarım ve Prototip Üretim laboratuvarına bölgemiz seramik sektörün üretim süreçleriyle uyumlu kazandırılacak modern tasarım cihazlarının kazandırılması ile kurumumuzun araştırma-geliştirme, inovasyon ve eğitim kapasitesi arttırılacak ve böylece Uşak Üniversitesi Tasarım Merkezinde bölgenin ve Türkiye seramik kaplama sektörünün ihtiyaç duyduğu yüksek standartlarda model prototip tasarımı ve üretimi ile yer ve duvar karosunda özgün yüzey tasarımları geliştirilebilecek seviyeye ulaşacaktır. Proje kapsamında Uşak Üniversitesi Tasarım Merkezinin geliştirilmesi, üniversite ve sanayi arasında Ar-Ge ve tasarım iş birliklerini artıracak fırsatlar yaratacaktır. Bu kapsamda ilk etapta bölgemizde bulunan ve ön görüşmelerde mutabakat sağlanan üç seramik kaplama üretim tesisi ile “kazan kazan” formülü çerçevesinde protokoller imzalanarak ortak yüzey tasarım ve ürün geliştirme faaliyetlerine başlanacak ve sektörün seramik kaplama malzemeleri yüzey tasarımları konusunda dışa bağımlılığının ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır. Orta vadede ise proje kapsamında gerçekleşecek teknoloji transferi sayesinde Uşak Üniversitesinin başta TR 33 bölgesine ve tüm Türkiye seramik kaplama sektörüne tasarım konusunda önderlik etmesi ve hizmet vermesi planlanmaktadır.

Günümüzde seramik sektöründeki fiyat bazlı rekabetin gün geçtikçe daha fazla hissedilmesi nedeniyle üreticiler işgücü maliyetlerinde sorun yaşarken, yüksek otomasyon ile bu soruna çözüm getirmeye çalışmaktadırlar (Onuncu Kalkınma Planı Seramik Çalışma Gurubu Raporu 2015). Bu açıdan Uşak Üniversitesi ve bölümümüz öğretim üyeleri tarafından çeşitli bilgisayar destekli tasarım sertifikasyon programları kapsamında farklı eğitimlerin düzenlenmesi ve bu eğitimlerin sonucunda Türkiye seramik kaplama sektörüne tasarım ve üretim alanlarında kalifiye eleman hazırlanmasına yönelik çalışmalar yapılacak olup bölgemizdeki (TR 33) istihdamın arttırılmasına yönelik büyük katkıda bulunulacaktır. Üniversite-sanayi iş birliği kapsamında üniversitemizde gerçekleştirilecek kongre, konferans, çalıştay, sempozyum ve panellerle, seramik sektöründe faaliyet gösteren işletmelerle genç tasarımcıları bir araya getirerek yenilikçi ve yaratıcı fikirlerin ortaya çıkarılması için taraflar arasında ciddi bir sinerji oluşturulması ve genç istihdamın arttırılması hedeflenmektedir.

Proje kapsamında Seramik Tasarım ve Prototip Üretim laboratuvarına alınacak cihazlarla deri ve tekstil malzeme yüzey tasarım ve baskıları yapılabilecek olup başta deri ve tekstil mühendislikleri ile moda tasarımı bölümü öğretim elemanları ve öğrencilerinin de yararlanması sağlanarak Uşak Üniversitesinde gerçekleşen disiplinler arası bilimsel etkinliklerin arttırılması, özgün ve yenilikçi ürün tasarımlarının oluşturulup patentlenmesi amaçlanmaktadır.

Uşak Üniversitesi Seramik Araştırma ve Uygulama merkezimizde kurulması planlanan Mühendislik Seramikleri ve Kompozitleri Araştırma ve Karakterizasyon Laboratuvarları, Elektro seramikler, Aygıt Tasarım, Benzetim, Üretim & Karakterizasyon Laboratuvarı ve Seramik malzemeler Isıl İşlem Laboratuvarı ile Uşak Üniversitesine geleneksel ve ileri teknoloji seramikleri alanlarında bilimsel araştırmaların gerçekleştirileceği altyapı sağlanacaktır. Seramik sektörünün teknolojik ihtiyaçları ve istekleri doğrultusunda, sektörde faaliyet gösteren firmaların kullandıkları hammadde, yarı ürün veya ürünlerin iyileştirilerek, firmaların dünya pazarında rekabet edebilmelerini sağlamak amacıyla Uşak Üniversitesi Seramik Araştırma ve Uygulama Merkezimiz bünyesinde araştırma ve geliştirme faaliyetleri gerçekleştirilecektir. Bu kapsamda öncelikli olarak Türkiye seramik sektörünün müşterek problemleri üzerine Uşak ilinde bulunan üç seramik imalat işletmesiyle birlikte üniversite-sanayi iş birliği kapsamında araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesine başlanacaktır. Ayrıca bu program kapsamında seramik malzemelerin üretimi, araştırma-geliştirilmesi ve karakterizasyonunda güncel teknolojilerin laboratuvarlarımıza katılımıyla seramik biliminin temelini oluşturan konularda, gerekli teorik ve pratik bilgilerin uygulamalı olarak öğrencilerimize aktarılması planlanmaktadır.

Program kapsamında kurumumuzun desteklenmesiyle Uşak Üniversitesi bünyesinde yapılamayan ileri teknolojik seramiklerin araştırılması gerçekleştirilebilecek. Bu sayede katma değeri yüksek olan seramik ürünlerin geliştirilmesi ve üretilebilmesi sağlanacaktır. Ayrıca gelişecek olan laboratuvarda öğrencilerimiz güncel seramik üretiminin tüm aşamalarını gözlemleyebilecek ve buna ilaveten gerekli malzeme test yöntemlerini uygulama becerisi kazanarak, test sonuçlarını yorumlama yeteneğine sahip olacaklardır. Lisans ve lisansüstü öğrencileri her türlü araştırma, geliştirme ve bilimsel çalışmanın, numune hazırlama aşamasında gerekli olan laboratuvar alt yapısını kullanarak numunelerini, kurulması öngörülen seramik laboratuvarlarında hazırlayabileceklerdir. Sonuç olarak, mezun ettiğimiz öğrencilerimiz, endüstride, kamuda veya akademik ortamda istihdam edildiklerinde lisans ve yüksek lisans düzeyinde gördükleri uygulamalı eğitimleri kolaylıkla pratiğe dönüştürebilecektir. En önemlisi üniversitemiz ve bölümümüzdeki öğretim üyeleri ile öğrencilerimizin ortak çalışmaları sonucu gerçekleştirilecek bilimsel araştırma-geliştirme faaliyetleri sonucu ortaya çıkabilecek daha özgün bilimsel çalışmalar bilimsel yayınlara ve patentlere dönüştürülebilecektir. Bu bilgilerin de ileri teknolojilere dönüştürülmesi sonucu başta üniversitemiz olmak üzere ülkemiz ve milletimizin sosyo-ekonomik bakımından gelişimi ve refah seviyesinin yükseltilmesi sağlanacaktır.